İstanbul Üniversitesi/ Beyazıt

Prof.Dr.Havva TUNÇ 

BİLİRKİŞİLİK MÜESSESESİ, DANIŞMAN VE TANIK

Bu çalışmada, AB, ABD ve Türkiye’de Bilirkişi Müessesesi incelendi ve bu konuda yapılan tartışmalar ve düzenlemeler  incelenerek, kişisel görüş ve deneyimlerimin ışığında mevcut durum analiz edildi.

Bilirkişilik Müessesesi söz konusu ülkelerde İdari ve usul hukuku düzenlemeleri içinde yer almaktadır. Hukuk, Ceza ve İdare mahkemeler işleyişlerinde bilirkişi görüşlerine yer vermektedir.  Türkiye ve AB’de bilirkişiler mahkemelerce atanmakla olup resmi niteliktedir. ABD’de resmi statü yanı sıra taraflar özel bilirkişi kullanımı yani resmi olmayan (Tanık-Danışman) bilirkişi yaygındır.

Bilirkişilik düzenlemesi ve müessesesi Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de ülkelerin hukuk sistemleri ve işleyişine göre farklılık göstermekte olup her bir ülkede Usul ve İdare hukuk düzenlemesi içinde yer almaktadır.

Türk Adalet Bakanlığı mevcut bilirkişi müessesesinin yargı hizmetlerinin etkinliği ve verimliliği yönünde bir engel olarak görmektedir. Aslında Bilirkişilik Müessesesi adli sistemin tıkanmasını, yığılmayı önlemede ve yetersiz sayıdaki Hakim(e) sayısına rağmen dosya ve dava yığılmalarını önlemedeki payını göz ardı etmemek gerekir. Adalet Bakanlığı her iki durumu da ifade ederek kendi kendini yalanlamaktadır. Bütün bunlara rağmen, kanımca, Bilirkişilik Müessesesi bozucu ve yıkıcı yapısı ve işleyişine rağmen sistemin tıkanıklığını önlemekte ve sistemi işler kılmaktadır.

Bilirkişi Müessesesi, Yargı Sisteminin temel bir elemanı olarak değerlendirilebileceği gibi yardımcı eleman olarak da değerlendirilebilinir. Ya da her iki durumda olasıdır. Burada önemli olan Bilirkişi Müessesesinin rolü ve yargı mekanizmasının kuralları, işleyişi ve Bilirkişi Müessesesinin bu durumda üstlendiği aktif iyileştirirci rolüdür.

Yargı kurumlarında mahkemece atanmış ya da taraflar tarafından tutulmuş ilgi alanında bilgili,deneyimli teknik kişiyi bilirkişi olarak tanımlayabiliriz.

Yargı kurumlarında mesleki, bilimsel ya da teknik bir konuyla ilgili olarak yasal bir kavuşturmada kanıt olarak sunulacak yazılı veya sözlü ifadeleri bilirkişi görüşü olarak tanımlanabilir.

Bilirkişi dışında mahkemece atanmamış ama  tarafların delil olarak sundukları uzman kişi Danışman olarak tanımlanmakla beraber görüşleri delil niteliğindedir, ancak resmi değildir.

Bilirkişi  niteliğinde(özelliklerinde) olup mahkemece atanmamış uzman kişi olarak "Tanık" ve "Danışman" terimleri kullanılmakta olup bu durum ABD mahkemelerinde yaygın kullanılmaktadır.   

Danışman  bilirkişi özelliklerine sahip olup mahkemece atanmayan davaya taraf olanların konularının ispatında yardımcı olan uzman kişi veya kişiler olarak tanımlanmaktadır.

Tanık ve Danışman yargılama sürecinde resmi bir statüde olmayıp yargılamaya açıklık kazandırmak amacıyla tarafların istekleri doğrultusunda buluna uzman kişilerdir. Bilirkişilerde aynı özelliklere sahip olup tek farkı resmi nitelikte olmasıdır.

Türkiye’de Adalet Bakanlığı işleyen Bilirkişilik Sisteminin vatandaşlara ve işletmelere kaliteli yargı hizmetinin sağlanmasında engel oluşturduğu düşüncesindedir. 

Ağır iş yükü altında kalan mahkemelerin hakimlerin karar vermeyi ve hakimin yapacağı hukuki muhakemenin ikamesi olarak işlev görecek olan görüşleri oluşturan bilirkişiye devrettiğine dair görüşler bulunmakta olup bu görüşlere göre bu müessese hem yargılama maliyetini hem de yargılama sürecini olumsuz etkilediği yönündedir.

Aslında bilirkişi müessesesinin görüş ve düşünceleri yargılama sürecini destekleyici olduğu şeklinde algılanması,durumun algılanmasına farklılık getirmektedir.

Mahkemelerce görevlendirilen İdare, Ceza hukuk mahkemeleri, resmi bilirkişiler ile davalı ve/veya davacının  kendilerine destek vermek amacıyla ilgili tarafça görevlendirilen bilirkişi(danışman)arasında ayrım yapılmalı ve birbirine karıştırmamalıdır.

Mahkeme soruşturmaya taraf olan adına mahkemeye görüş bildirmek üzere çağrılan, görevlendirilen bilirkişilere odaklanmaktadır. Ve keza tarafların karşı bilirkişi tutarak ya da raporda tanımlanan yöntemlerle bilirkişinin görevinin icrası sırasında aktif olarak yer almalarına müsaade edilmesidir.

BİLİRKİŞİ GÖRÜŞÜ

Bilirkişilik Müessesesi İdari ve Usul hukuku bünyesinde düzenlenmiştir. Bilirkişi tanıklığı, görüşü ve raporu hem kanunlarda hem de içtihatlarda bulunur.

Rapor ister yazılı ister sözlü olsun verdiği bilgi ve görüş hakimin ve/veya jürinin görevini yok edecek nitelikte olmamalıdır.

Teknik olarak ifade edersek, Bilirkişi görüşü ya da Raporu, ilgili olsa bile hukuki ya da kesin maddi unsurlar hakkında sonuçlar önerme eğilimindeyse kabul edilemez. Böylesi bir rapor hakimin ya da jürinin işlevini gasp etmiş demek anlamalına gelmektedir. Bu oldukça önemlidir ve dikkat edilmesi gerekmektedir.

Bilirkişi tarafında hazırlanan raporların özellikleri nelerdir sorusunun cevabını birkaç başlık altında sıralayabiliriz:

1.Davanın maddi unsurlarının kapsamamalıdır.

2.Hukuki çözümler önererek mahkemenin görüşüne ikame etmemeli-yerini almaya girişmemelidir.

3.Davanın maddi hususları hakkında bilgi vermemeli.

4.Mahkeme,jüri görüşüne ikame etmemelidir.

5.İstenene cevap bulmaya çalışmalıdır.

6. Bilirkişi raporu istenirse dava kapsamı dışında bırakılabilir.Bunun için özel nedenler vardır. 

Bilirkişi Müessesesinin önemi, gerekliliği ve yargıdaki rolü için, yani yargının sağlıklı yürütülebilmesi ve sonuçlanabilmesi için , ister basit ister karmaşık bir dava olsun sorun uzman görüşüne ihtiyaç duyulup duyulmayacağıdır. Bu sorgulama davanın genel akışı içersinde önemli olup bilirkişilik müessesesinin objektif ve kanunlara uygun düzenlenmesiyle ilişkilendirilir.

Danışmanlık daha az ispat gücüne sahip uzman görüşü olma durumunda başvurulan  resmi nitelikle olmamakla beraber mahkemece değil ama tarafların kendi istekleri doğrultusunda başvurulur. Önemsiz olduğu anlamına gelmez. Önemlidir, su istimal edilmeye açıktır.

BİLİRKİŞİ SEÇİMİ ,İŞLEYİŞİ VE SORUNLARI.

1.Bilirkişi seçiminde özenli davranılmamaktadır. Akademik ve mesleki tecrübeye bakmaksızın seçim yapılmaktadır. 

2.Bilirkişilerin denetim ve kontrolü yok, Bilirkişi sayısının sınırlı olması, mahkemenin/ hakimlerin aynı bilirkişilerle çalışması olayın ciddiyetini bozmaktadır. 

3.Bilirkişilik yapan uzmanlar şirketleşip bilirkişiliği meslek haline getirmesi çok sayıda dosya alması ile kazanç getiren bir duruma dönüşmesi durumun ciddiyetine gölge düşürmektedir.

4.Bilirkişilk yapan kişilerin çok sayıda dosya almaları ve hakimlerin buna imkan tanımaları. Hakim(e) bilirkişi seçiminde bilirkişiler hakkında düzenlenmiş müfettiş raporları gözardı edilmektedir.

5.Bilirkişi raporları birbirinin kopyası olması, itiraz ve ek raporlar dava sürelerinin uzamasına yol açmaktadır.

6.Raporlara yapılan itirazların sıklığı sistemin işlerliğini bozmaktadır.

7.Gereksiz bilirkişiye başvurma.Dosya sayısının çokluğu hakimleri bu yola itmekte. Sadece rapor sonuçlarını okuyarak karar alınması sistemin sorgulanmasını gündeme taşımaktadır.

8.Bilirkişi komisyon üyelerinin komisyon bilinci içinde çalışmayıp bireysel çalışmaları. Yani komisyon üyelerinden biri dosyayı alıyor raporluyor,diğerleri sadece imzalıyor.

9.Bilirkişi raporu hazırlayanların davada talep edileni değil kafasına göre rapor yazması itirazları artırmakta ek raporlar ve uzayan dava süreci.

10.Kurumsallaşmanın olmaması.

11.Raporların dağınıklığı arşivleme yok.

12.Denetim yok.Kim kimi denetliyor belli eğil. Meslek odaları üniversiteler işbirliği yok.

13.Donanımlı bilirkişi bulmak zor. Çünkü ücretlendirme, önem verilmeme, kuralsızlık kişilerin bilirkişilik yapma isteklerini yok etmektedir.

2008 Temmuzunda Amerika’da  mortgage sektöründe ipoteğe dayalı kredi sisteminin çöküşü, emlak fiyatlarının düşmesi ile Küresel Finans Piyasaları Sistematik Finansal Krizin etkisi altına girdi ve 2012 ilk çeyreğinden itibaren  krizin etkisinden kurtulmaya başlayan ABD ekonomisi makro ekonomik göstergeler itibarıyla iyileşme sürecine girmiştir.

Avrupa’nın  Borç Sorunu finansal krizin devamı olmayıp krizin Avrupa ekonomileri üzerindeki yansıması sonucu gerçekleşmiş bir “Borç Krizi”dir.

II.Dünya Savaşı Sonrasında ulusal parası uluslararası ödeme ve rezerv aracı olarak kullanılan  Amerika günümüzün borçlu ülkeleri arasında  ikinci sırada olup toplam borçlarının GSMH içindeki payı %107dir. Japonya nın toplam toplam borçlarının GSMH içindeki payı % 219’dur. Diğer taraftan Krizin odağında olan Avrupa Birliği'nin (27 üyeli Avrupa ortalaması olarak ) toplam borçlarının GSMH içindeki payı % 96 ile üçüncü sıradadır.

Amerika en büyük borçlu ülke olunca ,Amerika’ya borç veren ülkelerin başında Çin(1.500 milyar dolar), Japonya( 910 milyar dolar)İngiltere(340 milyar dolar),Brezilya, Rusya, Almanya, Türkiye gelmektedir.Borç verme biçimi ABD tahvili satın alma şeklindedir. Amerika’nın bu durumu piyasalar için bir kriz durumu olarak algılanmamaktadır.

Avrupa ülkeleri aldıkları borçları-kaynaklar etkin kullanmamışlardır. Diğer bir deyişle alınan borçlar gelir yaratıcı alanlara harcanması gerekirken ücret, sağlık ve eğitim harcamaları emlak sektörü gibi cari harcamaların finansmanında kullanılmıştır.

Borçlanma maliyetinin düşük olması borçlanmayı cazip kılmıştır. Her alınan borcun çevrilebilmesi ve giderlerin finansmanı için bir diğer borcun alınmasını gerekli kılmıştır.

Finans piyasaların getirisi reel piyasalardan daha yüksek olması borç veren kredi kurumları borç vermede istekli olmaları Avrupa Ülkelerin borçların büyük boyutlara ulaşmasında etkisi önemlidir. Kredi veren kurumlar borçların geri ödenebilirliğini sorgulamadan borç vermekten çekinmemişlerdir.

Küresel Sistematik Finansal Krizden  etkilenen kredi ve finans kuruluşları  kredi verme maliyetini (faiz oranları)yükseltmeleri neticesinde  Avrupa ülkelerin  borçlanma maliyeti artınca hem borcun çevrilmesi hem de harcamaların finansmanı zorlaşınca hatta imkansız olunca  PİGS ülkeleri diye ifade edilen başta Yunanistan olmak üzere İrlanda Macaristan Portekiz İspanya borçlarını ödeyemez duruma gelmesiyle 2011 başlarında ülke ekonomileri borç krizi ile tanıştılar.

AB Ülkelerin Ekonomik Görünümüne bakıldığında, Ülkelerin Borçluluk/GSMH oranları Yunanistan% 152,İrlanda % 95, Portekiz % 86, İspanya % 52 İtalya %100. Ülkelerin GSMH’ları Yunanistan310 milyar dolar,İrlanda 212 milyar dolar, Portekiz 253 milyar dolar, İspanya 1.6 trilyon dolar, İtalya 2.3 trilyon dolardır. Fert Başına Düşen Gelir(FBDY), Yunanistan 22.000 dolar,İrlanda 47.700 dolar, Portekiz 22.000 dolar, İspanya 32.000 dolar, İtalya 35.000 dolardır.

Borç Sorunu Yunanistan ile başlayan İrlanda, Macaristan,Portekiz, İspanya ile pik yapan ülke ekonomilerinin açmazları başta İngiltere olmak üzere İtalya, Belçika Almanya, Fransa ve diğerlerinde görüleceği korkusu piyasaları etkisi altına aldı.

Avrupa Ekonomileri  Maastrich anlaşması gereği toplam borç miktarının ve bütçe açığının ülke GSMH içindeki payının sırasıyla yüzde 60 ile yüzde 3’ü aşmamalıdır.

Çevrilecek Borcun/GSMH, Yunanistan(18), İtalya(11), Portekiz(8), İspanya(6), İngiltere(5.8), Fransa(4.8), Almanya(4.6)dır.

Kamu Borcun/GSMH (% ): Yunanistan(143),İtalya(119),Belçika(97), İrlanda(96),Portekiz(93), İspanya(60), Fransa(82),Euro alanı(85), AB-27(80).

Bütçe Açığı/GSMH (% ): Yunanistan(10.5),İtalya(4.6),Belçika(4.1), İrlanda(32.4), Portekiz(9.1), İspanya(9.2), Fransa(7), Euro alanı(6), AB-27(6.4).

Borçlu ülkeler sıkı maliye ve para politikalarını vakit geçirmeden uygulamaya koymaları gerekmekteydi. Diğer bir deyişle ücret indirimleri, vergi oranlarındaki artış çalışma sürelerinin uzatılması, kamuda çalışan işçi sayısının azaltılması gibi önlemler.

Piyasaların nakit ihtiyacı Amerika Merkez Bankası( FED) tarafında karşılanmıştır. Aralık 2011- Mart  2012 döneminde Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) 1 trilyon Euro piyasa vermesi ile piyasalar rahatlamıştır. Merkel ve Sarkozy  ECB’nin piyasaya daha çok para vermesini istememektedir ve gözler IMF çevrilmiştir.

İrlanda’nın ,Macaristan’ın ve nihayetinde Yunanistan’ın Uluslar arası para Fonu (IMF) ile yaptığı stanby Anlaşması (kredi düzenlemesi)ile piyasalar rahat bir nefes aldılar. Daha artan nakit ihtiyacı için IMF gerekli fonu borçlu ülkelere verebileceğini ama yeterince kaynağı olmadığını belirmesi üzerine BRİÇ(Brezilya,Rusya, Hindistan ve Çin) ülkeleri gerekli finansman kaynağının kendileri tarafından sağlanabileceğini belirmişlerdir. Ve ancak bu durumun, kendilerinin(BRİC Ülkeleri) IMF içinde oy kotasının artırılması ile olası olduğunu ifade etmişlerdir. Amerika IMF içinde BRİÇ ülkelerine böyle bir yetkinin verilmesine sıcak bakmamaktadır.

Borç krizinin çözümü ya parasal birlik dağılacak ya da izlenecek sıkı maliye politikası eşliğinde piyasanın nakit ihtiyacı karşılanacaktır.Parasal birliğin dağılması sistemin çökmesi anlamına geleceğinden mümkün değildir(Katolik Nikah). Tek çözüm nakit ihtiyaç ve sıkı maliye politikası ile olasıdır.

Avrupa’daki borç sorunu, Banka ve Finans Kurumların Krizini , Hükümetlerin Mali krizi+Borç sorunu izlemekte ve  Ekonomik Kriz ortaya çıkmaktadır. Ve Ekonomik Kriz  tekrar Banka Kriz şeklinde başlayacak ve bu  sarmal devam edecektir. Çözüm oldukça zor, sancılı ve zaman alacaktır.

Küresel piyasaları etkisi altına alan finansal kriz Türkiye Ekonomisini doğrudan değil de dolaylı bir biçimde etkilemektedir.Ve bu dolaylı etki kriz sürdüğü sürece devam edecektir. AB’de kriz Euro/Dolar paritesini etkilemiş dolar değer kazanımı içine girmiştir. Bunun Türkiye ekonomisi açısından ihracat gelirlerinde azalma buna karşılık İthalat giderlerinde artış anlamına gelmektedir. Bunun ekonomideki yansıması enflasyonist etkidir. Bu kriz ortamında Türk Bankalarının Avrupa piyasalarında bankalarından uygun(ucuz) sendikasyon kredi bulma imkanını  zorlaştıracağından kredi hacmi daralacaktır.

Sermaye birikimi gerçekleştiremeyen Türkiye Ekonomisi (tasarruf eğilimi düşük)  büyümeyi finanse etmede zorlanacaktır. Kısacası 2012 yılı Avrupa için ne kadar zor ise Türkiye için de bir o kadar zor olacaktır. Türkiye Ekonomisi dışsal dinamiklerle gelişimine ivme veren bir ülke konumundadır.

"Ekonomide Arap Baharı Paneli"  16 Mart 2012 Saat 14.00-15.30 Yer İÜ/Beyazıt-M1 Amfisi 

Arap Baharının yaşandığı Orta Doğu, Kuzey Afrika,Hazar Bölgesinde yaklaşık 20 ülke bulunmaktadır. Ülke haklarının özgürlük arayışları demokratik talepleri Tunuslu Mohamedin Bouazizi’nin kendisini yakmasıyla başlamış, Mısırlı halkların Tahrir meydanındaki eylemleri Arap Baharına ivme vermiştir. Bölgede halk hareketleri-isyanları Prag baharına benzediğinden bölgedeki özgürlük hareketlerine Arap Baharı denilmiştir. Ancak bu coğrafyadaki halkların özgürlük algılayışları Arap baharını Prag baharından ayırır.

 Orta Doğu Hazar Bölgesi Kuzey Afrika’yı kapsayan coğrafyada, Tunus, Mısır, Libya,İran, Irak, Suriye,Yemen, Sudan, Suudi Arabistan, Bahreyn, Ürdün Lübnan, Moritanya, Umman, Batı Sahra, Cibuti, Fas, Cezayir ülkeler bulunmaktadır. Hemen hepsinde halk isyanları başlamış ve sürmektedir. Tunus, Yemen, Libya Mısır Fas değişim gerçekleşmiş ama yönetimler hala oturmuş değildir

Bu coğrafyadaki ülkelerde siyasi yapılanma Anayasal monarşi, parlamenter sistem şeklinde ama kralların geniş yetkisi var. Örneğin parlamentoyu feshetme kralın yetkileri arasında. Bazı ülkelerde sağlık ve eğitim hizmetleri ücretsiz, evlenenlere, ev almak isteyenlere kral yardım ediyor. Vergi yok. Bir çeşit sosyal devlet anlayışı egemen. Suudi Arabistan bu konuda başarılı.

Arap Baharındaki halk hareketlerinin, protestoların nedenleri sıralarsak:

1. Siyasi yozlaşma

2.Usulsüzlük

3. İfade özgürlüğünün olmayışı

4. Gıda Enflasyonu,

5. İşsizlik,

 6.Kötü koşullar.

Bu coğrafyadaki  ülkeler Müslüman olup(mezhep ayrılıkları mevcut) siyasi yapılanmaları çok farklıdır. Siyasi yapılanma Ya Anayasal Monarşi ve  Parlamenter Sistem; Ya da sadece parlamenter sistem var. Siyasi yönetimlerin iktidarda kalış süreleri 30 -40 yıl, daha da önemlisi yönetim kadroların adilane değil. Ve despot baskıcı yönetim iktidarların ortak özelliğidir.    

Siyasi yapılanma halkların isyanının temel kaynağı ve doğuş nedenidir. Bu Coğrafyada yer alan 20 yakın ülkenin siyasi yönetimin yapılanmasında Müslümanlık önemli bir olgudur. Bölgede Müslümanların yanı sıra Hıristiyanlar bulunmaktadır.Ve Sünni, Şii, Alevi gibi mezheplerin siyasi yapılanmada büyük etkisi var. Parlamentoda görev alan parlamenterlerin mezhepsel durumlarının ön planda olması önemli bir özellik olup sayısal anlamda eşitliğin sağlanamaması huzursuzluklara temel teşkil etmektedir.

Mısır’a baktığımızda,H. Mübarek’in 3o yılı aşan bir süre ülke yönetiminde kalmış kardeşleri ve çocuklarıyla ülkeyi yönetmiş ve bu durumun haksızlığa yol açtığı halklar arasında yaygınlık kazanmasına ekonomik sıkıntılarda eşlik edince halk isyanı ve hükümetin devrilmesi gerçekleşmiştir. Yeni kurulan hükümet halkların ihtiyaçlarına cevap vermediğinden huzursuzluklar devam etmektedir.

Libya’da Libya lideri M.Kaddafi gitmiş ve yeni bir hükümet kurulmuş ama aradan 6 ay geçmeden önemli petrol yatakların bulunduğu bölgeyi elinde tutan aşiretler hafta başında bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir ve bu durumun ayaklanmalara tekrar ivme vereceğinden korkulmaktadır. Libya’nın Sirte(Kaddafi'nin kenti) kenti yerle bir olmuş yöre halkı huzursuz. Baharla birlikte yeni bir düzenin kurulması sancılı olacaktır.

Suriye’de siyası yapılanma Kral Esat ve parlamento var. Ve parlamento, hükümet Suriye toplumunun yüzde 7-8’ni oluşturan Şiilerden oluşmaktadır. Buna karşılık toplumun yüzde 70’ni oluşturan Sünniler yönetimde söz sahibi değildir. Suriyeli halklar bu durumu  haksızlık ayrımcılık ve Şiilerin Sünniler üzerinde egemenlik kurmaları olarak değerlendirmektedirler. Kral Esat ve hükümeti, Türkiye’nin Suriye politikasını Sünni yaklaşımı olarak değerlendirmektedir. Ve bu durum Türkiye ile ilişkilerin bozulmasında temel etkendir.

Başka bir örnek, Yemende 33 yıl devlet başkanlığı yapan Ali Abdullah hükümeti görevden ayrılmıştır.Yemen halkları hükümetin halka olan baskısı isyanların ülke çapında yaygınlık kazanmasına yol açmıştır.Ve hükümetin fesh edilmesi ile yeni bir hükümet kurulmuştur. Kurulan hükümette Şii Sünni oranında adil olmaya çalışılmış ve isyan öncesine göre halkalar daha huzurlu ve mutludur. Mezhepsel ayrım ortadan kalkınca ya da en aza inince ülkeye barış gelmiştir.

Eğitim ve sağlık hizmetlerinin ücretsiz(bedava) olması halkların krallarını sevmelerinde temel etkendir. Sosyal devlet anlayışı bağlamında verilen destek ve yardımlar kral ile halk arasında ilişkilerin güçlenmesine ve halkların krallarına olan güvenlerin artmasına yol açmaktadır. Ve bu durum ülke için toplumsal barış ve huzuru sağlamaktadır.

Bu coğrafyadaki siyasi yapılanma batı toplumlarının algıladığı anlamdaki özgürlük bağımsızlık, laiklik söz konusu değil. Örneğin Arap Baharı oluşumu içinde yer alan kadınlar, kadın haklarından bahsetmiyorlar, batı anlamda yasal düzenlemeler yerine İslam hukuku(şeriat) niteliğindeki düzenlemelerden bahsediyorlar. Örneğin Mısırın siyasi yapılanmasında hükümet ve parlamentoda yer alan "Adalet ve Özgürlük Partisi(Müslüman Kardeşler) liderinin kız kardeşi," hırsızlık yapan Fransız yasalarına göre cezalandırıldığında 6-9 ay sonra hapisten çıkıyor ve gene hırsızlık yapıyor. Bu kişi bizim yasalara göre cezalandırıldığında eli kesilecek ve bir daha hırsızlık yapmayacak" demektedir. Benzer biçimde Türkiye Başbakanı Sayın Tayip Erdoğan’nın Tahrir meydanında yaptığı laiklik konuşmasından gruplar rahatsız olmuşlar ve buna tepkilerini dile getirmişlerdir. Kısaca siyasi oluşumda siyasi yapılanmada dinsel ve mezhepsel ögeler temel teşkil etmektedir.

Genel olarak ifade edersek, Arap Baharındaki ayaklanmaların, halk isyanlarının içsel dinamikleri Müslüman toplumlara özgü  karakteristiktedir.

Bu ülkelerin tarihsel gelişimine baktığımızda bu toplumların yönetim ve yönetim biçiminin  tek adam, baskıcı yönetim ve şeriat hukukunun var olduğudur. Ve bu durum günümüzde de devam etmektedir. Halk hareketlerine Arap Baharı denilse de özünde  bu hareketin Bahar olup olmadığı sorgulanır.

Diğer bir deyişle Siyasal yapılanmada Müslümanlık temel rol oynamaktadır. Yönetimde rol alanlar arasındaki mezhepsel ayrımcılık huzursuzlukların temel kaynağıdır. Bu siyasi yapılanmaya  işsizlik, gıda maddelerinin fiyat artışı, yoksulluk vs eşlik edince halk isyanları kontrol edilemez olmuştur.

Bu coğrafyada sosyal yapı farklıdır. Kadın erkek ayrımı ve rollerin paylaşımı batı toplumlarına benzememektedir. Örneğin Yemen’de bir kadının kocasından boşanmak için açılmış bir boşanma davası yok. Ancak Arap Baharı ile bu biraz değişmiştir. Yemen’de çocuk anne dediğimiz bir kız çocuğu aşırı şiddet gördüğü kocasından  boşanmak için başvurmuş ve uzunca bir uğraştan sonra boşanabilmiştir.

Arap Baharının Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Etkileri:

I.OLUMSUZ ETKİLER:

Özellikle Suriye ile sınır ticareti yapan komşu illerimiz, Hatay, Gaziantep’in bölgeyle olan ticaretin durduğunu Türk  iş adamları ve esnafı dile getirmektedirler. Şöyle ki,

1. Gaziantep’teki makarna fabrikaları Arap Baharı öncesinde bu coğrafyadan gelen talepleri karşılamada yetersiz kalırken şimdi stoklar artmış üretimi durma noktasına gelmiştir.

 2.Bölge esnafı (manifaturacı gibi), Hatay, civar il ve köylerin kadınlarının yöresel giysilerine kullanılan kumaşların Suriye’den getirildiğini ve fiyatı uygun olduğu için bölge insanınca tercih edildiği belirtilmektedir. Fakat sınırın kapatılması ile söz konusu kumaşın başka yerden getirtildiğini ama bu kumaşların hem fiyat hem kalite hem de desen  itibarıyla yöre kadınları tarafından tercih edilmediği için işlerinin durma noktasına geldiği söylenmektedir.

3.Bu coğrafya yapılan ihracatın çimento sektöründen tekstile kadar hemen hemen her sektörde daraldığı, hatta durma noktasına geldiğidir.

 II.OLUMLU ETKİLERİ:

1.Şekerleme ve çikolata gibi bir kaç sektörde, bu dönemde bu coğrafyaya ihracat artmıştır.

2.Batı Aleminden, bu coğrafyaya yapılması planlanan turistlik seyahatlerin yönü Türkiye dönmüştür.

3.Arap yatırımcının Türkiye’de turistlik yatırım yapma eğilimi ve bu konuda Bursa-Bolu bölgesinde temeli atılan tesis(otel).   

Son Söz Olarak, Arap Baharının kendi coğrafyasında yarattığı siyasi sosyal ve ekonomik etkileri yanı sıra  bölge dışı ülke ekonomileri üzerinde yarattığı etkiler itibarıyla değerlendirildiğinde siyasi yapılanmanın bu coğrafyada yaşayan halkları mutlu edecek onların siyasi,sosyal ve ekonomik anlamda mutlu kılabilecek yapılanmalar oluşturulmadıkça, huzursuzluklar kısa dönemde sonlanacak gibi gözükmemektedir. Bölge ülkelerinde iç barış sağlanmadıkça Türkiye Ekonomisinin bölgeyle olan ticari ilişkileri gelişim gösteremeyecektir.

Petrolün birim fiyatı piyasanın iç dinamikleri olan petrol arz ve talebi tarafından belirlenir. Petrol arzı ve talebini birbirine eşitleyen fiyat piyasa denge fiyatıdır. Petrolün birim fiyatını belirleyen petrol arzı ve talebi yaşanılan ekonomik ve siyası konjonktüre bağlı olarak değişim gösterir. Petrolü bir emtia gibi alternatif yatırım aracı olarak değerlendirildiğinde petrolün birim fiyatını, piyasanın iç dinamikleri yanı sıra piyasa dışı faktörler, spekülatif eğilimler belirler yada belirlenen fiyatın yeniden değerlenmesine yol açar.  

Petrol fiyatındaki istikrarsızlığın (artış ya da azalışın) temel nedeni petrolün arz ve talep elastikiyetinin kısa dönemde inelastik olmasıdır. Daha açıkça ifade edersek petrol üretimi kısa dönemde kolayca artırılamadığı için arzı inelastiktir. Bunun yanı sıra petrol tüketimi, tüketim alışkanlıkları kısa dönemde hemen değiştirilemediği için, talep de inelastikdir. Uzun dönemde ise petrol arz ve talep eğrileri elastiktir. Ancak petrolün doğada bulunan bir ürün olduğu ve rezervi doğanın bize sunduğu ile sınırlı olduğu düşünülünce petrolün arz ve talep elastikiyeti, piyasada belirlenen fiyatı ya da oluşan fiyatı açıklamada yetersiz kalmaktadır. 

 Petrolün birim fiyatındaki artışı belirleyen faktörler aşağıdaki şeklide sıralanabilir: 

1.Artan ürün talebi, Çin ekonomisinde büyümenin yarattığı talep baskısı yanı sıra krizden çıkış eğilimlerin yarattığı talebin artacağı beklentisi.

2.Artan ürün talebi karşısında dünya üzerindeki rafinaj kapasitesinin talebi karşılamada yetersiz kalacağı bir tahmin olmaktan çıkmıştır. Bunun yanı sıra petrol talebini karşılamak amacıyla yeni rafinelerin kurulması kısa dönemde olası değildir. Çünkü yeni bir rafinerinin inşası ve kullanıma açılması hem 3–5 yıllık bir zaman istemesi hem de 3–6 milyar dolarlık yatırım maliyeti gerektirmesi rafineri yatırımının yapılmasını ertelemektedir. 

3.Güz ve kış dönemlerinde yaşanan kasırga, fırtına gibi olayların üretimde yarattığı daralmalar ve hatta üretimin tamamen durması fiyatı artış yönünde etkiler. 

4. Ortadoğu’da Yaşanan Savaş: ABD’nin  Iraktaki konumu ve uyguladığı Irak politikası ve  Irak ‘ın terör örgütü olan PKK ile ilişkisi ve PKK’nın Türkiye’de yaptığı terör eylemleri  ve keza, Türkiye’nin bu duruma son vermek amacıyla, PKK’nın Irak’ta bulunması nedeniyle ,Irak’a yapmayı planladığı saldırının gerçekleşeceği beklentisi petrolün birim fiyatına artış yönünde ivme vermektedir.  

5. Arap Baharı denilen, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Hazar Denizi Bölgesinde bulunan 22 ülkede yaşanan özgürlük rüzgarları arz üzerinde baskı oluşturmaktadır

6. Son 30 yılın en şiddetli geçen kış mevsiminin yarattığı talep artışı ve yaz aylarında ABD’deki tüketicilerin seyahat etme gibi nedenlerle talepte ortaya çıkan artış. 

7.Gelişen ve Gelişmekte olan para piyasalarında yaşanan krizler, petrol de altın gibi alternatif ve güvenilir bir yatırım aracı olarak değerlendirilmekte ve bu konumun petrolün birim fiyatını artış yönünde etkilemektedir. 

8.Petrol üreticisi ülkelerin piyasada oluşturdukları oligopol yapı, fiyattaki artışın şiddetini hızlandırmaktadır. Örneğin, OPEC’in varlığı fiyata, artış yönünde ivme vermektedir. 

9.”Kuzey Buz Denizinde” gerçekleşen  kasırga ve ABD’nin petrol stoklarının azalması petrol fiyatına artış yönünde hareket vermektedir. 

10.Doların uluslararası piyasada Euro ve Yen gibi konvertibil paralar karşısında yaşadığı değer kaybı ve piyasalarda bu değer kaybın süreceği beklentisi petrol fiyatındaki artışı hızlandırmaktadır. 

11.İran’ın Hürmüz Boğazını kapatma tehdidi ve İran’ın nükleer programdaki ısrarı ve vurdum duymazlığı karşısında İran’a karşı uygulanan boykot’un arz tedarikinde yaratacağı  düşüş, fiyat artışındaki beklentiyi güçlendirmektedir.

Önceki satırlarda belirttiğim olayların doğrudan etkileri yanı sıra bu olayların spekülatörleri harekete geçiren etkisi de devreye girince petrolün birim fiyatındaki artış  kat be kat olmaktadır ve olacaktır. Birde buna 2030′da dünya petrol rezervlerin tükeneceği bilgisinin zihinlerde olduğu hatırlanırsa fiyattaki artış daha büyük olmaktadır ve/veya olacaktır.  

Yukarda belirttiğimiz nedenlerden dolayı Brent petrolün birim fiyatı 2004’de 35 dolar iken 2005’de 60 dolara 2006′da 70 dolar  8 Kasım 2007′de 98 dolara 2012 başında 128 dolara ulaşmış bulunmaktadır.  

2006 Yılının Ağustos ayında petrolün birim fiyat 100 dolar olacak derken 2007’nin Ocağında yani kış mevsiminin ortasında, OPEC’in üretimi kısma tehditlerine rağmen, petrolün birim fiyat 52 Dolara inmiştir.

30-40 gün öncesinde,petrolün birim fiyatının 100 Dolar olacağına dair piyasa beklentileri dikkatleri petrol üreticisi ülkeler olan OPEC’e çevirdi. Zaman zaman petrol üretiminde bir artış yapmayacaklarını söyleyen OPEC ülkeleri toplam dünya petrol arzının 82 milyar varil buna karşılık dünya petrol talebinin 84 milyar varil olduğunu belirterek petrol üretiminde bir değişiklik, artışı yönünde, düşünmediklerini ifade etmişlerdir.

OPEC ülkeleri petrolün birim fiyatındaki bu dalgalanmaları değerlendirmek üzere 17- 18 Kasım 2007 tarihinde bir araya gelerek durum değerlendirmesi yapmışlardır. Yapılan toplantı sonucunda üretimde bir değişiklik olmayacağını petrolün birim fiyatındaki artışın Amerikan Dolarının zayıflığından kaynaklandığını ve hatta petrolün birim fiyatının düşük olduğunu, artması gerektiğini belirtmişlerdir. Hafta başı itibarıyla Amerikan ham petrolun varili 95 Dolar,  brend petrolün varili ise 92 dolardır. Ve bu fiyatın artış yönünde olacağına dair piyasa beklentisi oluşmuştur. 2008 küresel finansal krizi ile bu beklenti azalış yönünde seyretmiştir. Yaklaşık 4 yıl boyunca 70 doların altında seyretmiştir.

Dikkat edilmesi ve bilinmesi gereken durum uluslararası piyasada 7 Dolara mal olan bir ürünün birim fiyatı 100 Doların üstüne çıkıyorsa bu oluşan piyasa fiyatının gerçek fiyat olmadığıdır. Büyük bir kartel olan OPEC, kurulduğu dönemden bugüne kadar petrolün birim fiyatı yüksek seviyede ve stabil tutmaya uğraşmasına rağmen bunu başaramamaktadır ki kuruluş amacının bu olmasına rağmen. Ancak piyasa dışı dinamikler bu konuda oldukça başarılıdır.

Daha açıkça ifade edersek, piyasa dinamikleri, spekülatif eğilimler, para ve finans piyasalarında yaşanan çalkantılar petrolün birim fiyatının yüksek seviyelere gelmesine yol açmaktadır. Piyasada petrol üreticisi konumunda olup kendi üretim maliyetlerindeki yükseklik nedeniyle petrol üretmeyen bu ülkeler neden fiyattaki bu artışları göz önüne alıp petrol üreticisi konumuna geçmemektedirler ya da geçmekte tereddüt etmektedirler? Çünkü petrol üretim tesisleri yani rafineri yatırımlarının yüksek maliyetli olması yanı sıra petrolün şu anki piyasa fiyatının istikrarlı ve kalıcı olmadığı içindir. 

Bütün bu yaşananlar itibarıyla kısa bir dönem sonra petrolün birim fiyatı 100 doları geçecektir. Kanımca,önümüzdeki günlerde petrolün birim fiyatı 150 Dolara gelecek, belki de aşacaktır. Ancak belli bir süre sonra istikrarlı seviyesi olan 90-100 Dolar civarına düşecektir.

7 Mayıs 2008 tarihi itibarıyla petrolün birim fiyatı 125 dolar olmuştur. Petrolün birim fiyatındaki artışın devam edeceği ve bu yükselişin 200 dolara bulacağı daha da önemlisi 200 dolara gelecek olan fiyatın burada yerleşeceğidir. Ama olmamış finansal kriz ile 70 doların altına inmiştir. 2012 Ocağında 120 dolara varan petrolün birim fiyatı acaba 200 dolar olacak mı sorusunu tekrar gündeme taşımıştır.

Dünya ekonomilerin durgunluk sürecinde olmalarına rağmen,  dünya petrol talebindeki artış petrol arzının değişmemesi Petrolun fiyatındaki artışı belirlemektedir. Son günlerde Amerikan Dolarının değer kazanımı içinde olmasına rağmen petrolün birim fiyatı artmaktadır. Açıkça ifade edilirse, petroldeki fiyat artışı doların fiyatından bağımsız olarak gerçekleşmekte olduğudur. Bunun meali petrol fiyatındaki bu artışın kalıcı olacağıdır.

Petrol üreticisi ülkelerin, OPEC ve diğerleri, petrol üretiminde bir değişiklik yapmayacaklarını, kaynakları nedeniyle, açıklamaları ile beraber petrolün birim fiyatındaki artış hızlanmıştır ve bu artışın kalıcı olacağı telaffuz edilmeye başlanmıştır. 

Petrolün birim fiyatındaki konjoktürel artışların para ve finansal piyasalardaki spekülatif hareketlerle ve doların değer kayıpları ile açıklanırken. Son bir hafta içinde petrolün birim fiyatındaki artışın bu tür spekülatif hareketlerden ziyade yukarda belirttiğimiz arz talep dengesizliğinden kaynaklanması bu fiyat artışının kalıcı olabileceğinin sinyali olarak algılanmalı ve gelecekte olası petrol fiyat artışlarına karşı dünya ekonomileri şimdiden çözüm yolları üretmelidirler.

Havva TUNC    12.02.2012

Colin Clark’ın “The Prince, The Showgirl and Me and My Week with Marilyn” çalışmalarından Adrian Hodgel tarafından beyaz perdeye uyarlanmasıyla( yazılması), Simon Curtis yönetmenliğinde gerçekleşen “My week with Marilyn “ Türkçeye “Marilyn'le Bir Hafta” olarak çevrilmiş olup biyografik türden bir filmdir.  

My week with Marilyn , “The Prince and the Showgirl” filminin çekimi için bir haftalığına Londra’ya gelen Marilyn ile Sir Laurance Olivier’in filmin çekimi sırasında yaşanılanlar, genç yönetmen adayı Colin Clark(Eddie Redmoyne) gözünden M.Monroe’nun yaşamı, çevresiyle olan ilişkileri, duygusal durumu ve hayatındaki erkeklerin özellikle kocalarıyla olan ilişkileri, bir şöhretin perspektifinden, başarılı bir biçimde aktarılmaktadır. Söz konusu dönemde M.Monroe ünlü yazar A.Miller ile olan evliliği(yeni evlenmiştir) ve evlilikten beklentileri ve örtüşmeyen gerçekler ve keza Marilyn’nin hayal kırıklıkları A.Miller üstünden kişilerin onunla  ilgili düşüncelerinin seksi yıldız üzerinde bıraktığı derin üzüntü ve yansımaları aktarılmaktadır.  Bunların yanı sıra, M.Monroe’nın hayatında özellikle çocukluğundan itibaren bir yere ait olmadan büyümenin, kimsesizliğin kısacası yalnızlığın ve mutsuzluğun üstesinden gelememenin verdiği hırçınlıklar filmin ana çizgisini oluşturmaktadır.

Şöhreti yakalamış yıldızların hemen hepsinde var olan tek başınalığın, yalnızlığın nedeni nedir? diye izleyici kendine soramadan edemiyor. Yalnızlıkla baş edebilmek kolay olmamakla beraber üstesinden gelinebilmesi kişinin belli bir olgunluğa ve dinginliğe ulaşmasıyla mümkün olabilmektedir. Yalnızlık ve mutsuzluk içinde gidip gelen (içsel fırtınalar yaşayan) yıldızlar(sanatçılar), zihinsel dinginliğe erişecek, kişisel olgunluğu yakalayacak, düşünsel gelişimlerini tamamlayamadıklarından içinde bulundukları mesleki  başarı, ki bu mesleki  deformasyon olarak tanımlanırsa,  kendilerini sorgulama imkanı vermediğinden kendilerini kişisel ve ruhsal gelgitler arasında çaresiz hissetmektedirler ve çıkış bulamadıklarından çözümü ilaç ve/veya alkolde aramaktadırlar. Ve bu tür destekler bir dönem sonra yetersiz kalmaktadır. Ve yıldızlar(şöhretler) genellikle yaşama gücünü, mücadelesini  yitirmektedirler.Ve o zaman yaşamlarına son vererek onlar için kolayı aslında en zoru tercih etmektedirler. “My week with Marilyn “ filminde böyle bir sahne söz konusu olmamakla beraber ,Marilyn Monroe’nin yaşamı  ve hazin sonunu düşününce insan, filmde olan bitenlere şaşırmıyor sadece üzülüyor.

Sir Laurence  Olivier rolünü fazlasıyla yerine getiren Kenneth Branagh , Michelle Williams’ın Marilyn Monroe canlandırmadaki başarısı övgüye değer ancak fazlada abartmamak gerekir. Eddie Redmoyne Colin Clark’ı canlandırmadaki başarısının altı çizilmelidir.

Özellikle Michelle Williams’ın Oscar Ödüllerinden hedeflediği ödülü alacağı konusundaki söylentilerin fazla abartılı olduğunu düşünüyorum.

Düşük faizin gerçekleşebilmesini veya yüksek faiz oranının düşüş trendi içine girebilmesini sağlayan  koşullar nelerdir?

Düşük faizin olabilmesi için para politikası ve para piyasasının olması gereken durumunu kısaca açıklayalım. Mikro iktisadın bilinen bir kuralı “ bir malın miktarı bolsa fiyatı düşer” .Bunu para piyasasında uygulayalım. Basit olarak ifade edersek, paranın fiyatı faiz olduğuna göre paranın miktarı bol ise faiz oranı da düşüş trendi içine girer. Toplam para miktarı, dolanımdaki para vs, bolsa, bollaştıkça faiz oranı düşer ve hatta negatif değerler alır.

Para piyasasında yerli (ulusal)ve yabancı(döviz) paralar, para miktarı kapsamında sayılmaktadır. Söz konusu ülke para piyasasında yabancı para(döviz) dediğimiz Dolar Euro vs paraların miktarı artıkça bu paraların ilgili ülke parası karşısında değeri düşer(Döviz kuru). Dış dinamikler bu yabancı paranın(döviz kuru) değerinin belirlenmesinde önemli bir faktördür  ve bunun yanı sıra iç dinamikler de yabancı paranın değerini  belirlemede önemli faktör konumundadır. Benzer biçimde ulusal paranın miktarı arıkça (gevşek para politikası) paranın fiyatı olan faiz oranı düşer. Kısacası (yerli-yabancı)para miktarı artıkça paranın değeri olan faiz(kur) oranı düşer.

Sermaye birikimini gerçekleştiren ,yeterince sermaye stokuna sahip olan veya  tasarruf eğilimi yüksek olan (marjinal tasarruf eğilimi) ekonomilerde paranın fiyatı olan faiz oranı düşer, düşüktür. Sermaye birikimini gerçekleştiremeyen sermaye stokuna ilaveler(artış) yapamayan ekonomilerde faiz oranı yüksek seyreder. Ve borçlanmanın maliyeti yüksektir(iç ve dış piyasalar anlamında).

Sermaye ve finansal piyasaları yeterince gelişmemiş ,gelişse bile derinleşmemiş ekonomilerde paranın fiyatı, faizi düşürmek zordur. Gelişmiş sermaye piyasasına sahip ekonomilerde faiz oranı düşük ve hatta negatif değerde olabilir.

Cari dengesi fazla veren ekonomilerde paranın fiyatı olan faiz düşüktür. Tam tersi cari dengesi açık veren veya cari açığı GSMH’nin  yüzde 7-10 olan ekonomilerde paranın fiyatı olan faiz düşürmek çok zordur, faiz oranı artış trendi içindedir.

Fiyatlar genel seviyesi (enflasyon) artış seyri içinde olan(yüksek enflasyon veya iki haneli enflasyon oranı ) ekonomilerde paranın fiyatı  olan faiz düşmez, artış trendi içindedir. Fiyatlar genel seviyesinin düşük veya istikrarlı olan ekonomilerde faiz oranı düşük ve hatta negatif değer alabilir. 

Toplam ihracatın ithal girdilerini karşılama oranı veya toplam ihracatın ham madde ithalatını karşılama oranı  veya  toplam ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde almış civarında olan ekonomilerde paranın fiyatı faizi düşmez,artış seyri içindedir. İhracat fazlası veren ve/veya ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde yüzleri aşan ekonomilerde faiz oranı düşer.

Ekonomiler(ekonomik otorite anlamında) bir tercih yapmak zorunda kalsalar düşük faizi mi yoksa yüksek faizi mi tercih ederler? İyi olan hangisidir? Tercih yapabilme lüksüne hangi ekonomiler sahiptir?

Havva TUNC  06.02.21012 

“War Horse”  Savaş Atı olarak Türkçeye çevrilmiş bir Steven Spielberg filmi . Micheal Morpurgo aynı isimli çocuk romanından beyaz perdeye aktarılmış.

Film, kahraman at Joey’nin doğumu ile başlar. Anne at ve yavrusu Joey arasındaki sıcak ilişki seyirci ile film arasında bağın kurulduğu ilk andır. Joey uzaktan izleyen ikinci kahramanımız  Albert ve onun Joey’e olan ilgisi Joey’nin çiftliğe gelmesiyle başlar. Albert’ın ata olan sevgisi, seyirci ile film arasındaki bağı sağlamlaştırır. Seyircinin filme olan ilgisi filmin gişe başarısının bir ölçüsü olarak alınabileceği gibi seyircinin keyifli vakit geçireceği anlamına gelmektedir. Albert’ın  Joey’e elma verme sahnesi ünlü bir ressamın fırçasından çıkmış bir tablo veya ünlü bir fotoğrafçının yakaladığı bir kare olarak sinema tarihine geçecek olup seyircinin kendinden geçtiği andır.

Albert’ın babasının Joey satın almasıyla Alber ile Joey arasındaki ilişki farklı bir boyut kazanır ve bu ilişki Birinci Dünya Savaşının çıkmasıyla Joey’nin İngiliz subayına satılıncaya kadar sürer.Ve seyirci savaşın acımasız, anlamsız gerçeğiyle karşı karşıya kalır. Filim masalsı bir atmosfer içinde başlar ve sürüp gider. Öyle bir an gelir, Joey’in savaşın korkunçluğu içersinde dengesini ve aklını yitirir ve amaçsızca bir koşu tutturur ve düşünceye kadar koşar. Bütün vücudu dikenli teller sarılmış bir durumda yığılır kalır. Birbirlerine düşman olan tarafların askerleri Joey’ye yardım için savaşı unuturlar ve onu dikenli tellerin esaretinde kurtarırlar. Ama bundan sonra ne olacaktır? Joey’i kim alacaktır? Karar veremezler o kadar centilmendirler ki savaşta olduklarını ve birbirlerini öldürmekte olduklarını  unuturlar. Birbirlerinin düşmanı durumunda olan askerler sanki bir eğlencede bir yarıştaymış gibi yazı tura atarak Joey’i kimin alacağına karar verirler. Karar verme sahnesi savaşın saçmalığının, anlamsızlığının sözsüz ifadesi olup bir kez daha altı çizilir ve gözler önüne serilir, bu saçmalık ve acımasızlık.

Albert bu arada savaşa katılmıştır. Savaşta yanında patlayan bir gaz bombası nedeniyle gözleri bir süreliğine görme fonksiyonunu yitirir. O arada Joey dikenli tellerinden kurtulmuş, yaralar içindedir ve yaşamak acı çekmek anlamına geldiğinden, öldürülmesine karar verilir ve tam öldürülecek iken Albert ile Joey buluşur ve  savaşta bu arada son bulmuştur.  Hüzünlü bir,iki olaydan sonra Albert ve Joey  Dartmoor’a dönerler.

Steven Spielberg’in kamerasından masalsı şölene dönüşen “War Horse”,  genç oyuncu Jeremy Irvine’nin(Albert) başarılı oyunu ile Annesini oynayan Emily Watson ve babası rölündeki  Peter Mullan oyun gücü filmi zirveye taşımaktadır. Sevginin değişik bir boyutunu, savaşın anlamsız acı yüzünü, kişilerin hayata sıkı sıkı sarılışlarının arkasındaki anlamı, farklı bir atmosfer içinde sunan Spielberg “War Horse” filmiyle başarısına başarı katmaktadır.

Bütün Oscar ödülleri toplayacak gibi duran “War Horse”, düşmanlığın, sevgisizliğin, acımasızlığın içinde kıvranan insanlara, tek başına ayakta kalmanın, güçlü olmanın sırrını veriyor sanki. Bireyselleşen  yaşamlar, anlamsızlaşan ve acımasızlaşan hayatlar günümüz insanının en büyük sıkıntılarından sadece bir kaçı. Spielberg  “Savaş Atı” filmiyle gönüllerdeki gizli ama beklenen sevgiyi ortaya çıkarma çabası ve başarısı, masalsı anlatımı ile izleyicilere güç, destek ve mutluluk vermektedir.