Para ve Finans Final Soruların Cevapları-2008

1.Leasingi tanımlayarak sektörde %1 olan KDV oranının % 18 çıkmasının yaratacağı etkileri rekabet sistemi bağlamında yorumlayınız.

 Yatırım araçların finansmanı anlamına gelen leasing sistemi1984 yılında uygulanmaya başlamış olup sektörün gelişimini teşvik etmek amacıyla belirlenen %1’lik kdv oranı sektörde yaklaşık 23 yıldır uygulanmaktadır. Bir sektöre verilen teşvik ve destek belli bir süre dahilinde verilmeli (5 yıl,10 yıl gibi)ve bu süre bitiminde kaldırılmalı ki sektör kendini piyasa dinamiklerine , piyasa koşullarına hazırlayabilsin. Aksi takdirde sürekli korunan ve teşvik gören sektör gelişim trendini yakalayamaz, keza gelişim sürecine giremediği gibi hantal ve rehavet içinde kalır. Diğer taraftan piyasa mekanizması ve rekabet sistemi içinde bir kuruluşa verilen teşvik sektörde rekabet sisteminin aksamasına yani haksız rekabete yol açar. Bu nedenle %1’lik kdv oranı belli süre için belirlenmiştir ve bu süre bitiminde kaldırılmıştır. Yanlış olan kdv oranın önceden söylenmeden birdenbire yükseltilmesidir.  Bu tip uygulamaların olduğu durumlarda uygulanmakta olan düşük kdv’nin kaldırılacağı dönemin açıkça belirtilmesi gerekir. Çünkü sektörde faaliyette bulunan kuruluşların hangi koşullarda hareket edeceklerini bilmeleri önemlidir. Sonuç olarak yapılan doğrudur ama piyasa bu konuda bilgilendirilmediği için yalnış yapılmıştır.Durum böyle olunca, sektörde faaliyette bulunanlar tepkilerini dile getirmektedir buda olması gerekendir.  Tepkilere duyarlı davranılıp %18 lik kdv’ye geçişin aşamalı olarak düzenlenmesi bir çözüm olabilir. Böylece sektörde faaliyette bulunan kuruluşlar yeni koşula uyum ve kendilerini hazırlama konusunda gerekli düzenlemeler yaparak sektörün daha iyi gelişimi sağlanabilir. 

  2.Bretton Woods Sistemi ile kurulan uluslar arası para sisteminin temel özelliklerini belirterek  açıklayınız.

Bretton Woods Sistemi ile kurulan uluslar arası para sisteminin temel özellikleri 4 başlık altında toplanabilir. 

    1.Doların değeri altınla ifade edilmiş ve 1 Dolar ve ABD dışında IMF’e üye ülkelerin ulusal paraların değeri Amerikan Doları değeri cinsinden tanımlanmıştır. Yabancı merkez bankaları ellerindeki dolarları altına çevirmek istedikleri zaman ABD bu istekleri resmi kurdan altına çevirmeyi taahhüt etmiştir.

   2.Ulusal Paralar IMF ‘e bildirilen paritelerin +%1 ile – %1 lik bir bant içinde dalgalanabilirler. Üye ülkelerin merkez bankaları döviz piyasasına müdahale ederek ulusal paraların dolar cinsinden değerinin+%1 -%1 sınırının dışına çıkmasına engel olacaklardır. Bu amaçla yapılan müdahalelerde dolar kullanılacaktır.

   3.Dış ticaret serbestîsi, paraların konvertibilitesi, ithalatta gümrük ve sınırlamaların kaldırılması, ihracatta prim ve sübvansiyon verilmemesi esastır.

   4.Sistem sabit kur esasına dayandığından ödemeler bilançosu açık veren ülkeler için develüasyon en son başvurulacak yoldur. Bilanço açığı ile karşılaşan ülkeler önce döviz rezervlerini kullanmak maliye ve para politikaları gibi yurt içi önlemlerle toplam harcamalarını kısarak ya da IMF ‘den kısa vadeli kredi sağlayarak bu açıklarını kapatmaya çalışacaklardır. Bu önlemler açıkları kapatmaya yetmezse develüasyon yapabilirler, % 1 den daha yüksek bir develüasyon için IMF’den onay almak gerekir. IMF onayı da söz konusu ülkelerin ödemeler bilançosunda temel bir dengesizlik bulunması kaydına bağlanmıştır. Fakat bu temel dengesizliğin ne anlama geldiğine, tam bir açıklık getirmemiştir. Öte yandan ödemeler bilançosu fazla veren revelüasyon yaparak ödemeler bilançosunu dengeye getirmek durumundadırlar. Bunu yapmayan ülkenin parası kıt para olarak ilan edilir ve diğer ülkeler bu ülke parasına karşı denetim uygulamasına gidebilirler.     

3. Merkez Bankası para piyasasının istikrarını sağlamakla görevlidir. Merkez Bankası Para arzını nasıl kontrol eder. Para arzı sıkıntısını gidermek için izlenmesi gereken kur ve kambiyo politikası ne olmalıdır. Açıklayınız.

Merkez Bankası para arzını, yani dolanımdaki parayı,1. Emisyon yoluyla rezervlerinden rezerv oranlarındaki artış ya da azalışlarla belirler.2.Bankaların gerek kendi bünyelerindeki gerekse merkez bankası nezdindeki ayırdıkları karşılıkları artırarak ya da azaltarak belirler.3. Merkez bankası reeskont faiz oranlarını artırarak ya da azaltarak para arzını kontrol ederler. 4.Merkez bankası ticari bankalara verdiği kredilerle parasal tabanı etkilerler. 5.Keza merkez bankası açık piyasa işlemleri yaparak da para arzını belirler. Yani,  piyasaya hazine bonosu tahvil bono sunarak ya da toplayarak para arzını kontrol eder.

Para arzı yetersiz ise yani likidite sıkıntısı söz konusuysa para arzını genişletici anlamına gelen ya karşılık oranları azaltılır ya faiz oranları düşürülür ya da reeskont faiz oranları azaltılır. Bunların hepsi aynı anda yapılmaz.  Ekonominin içinde bulunduğu yapısal durumu ve genel dinamikleri doğrultusunda hangisi yapılması gerekiyorsa o yapılır. Serbest kur sistemi uygulanmalı ki sistem fazla kontrol ve denetleme içinde olmamalı.